nostalgie?

25.12.2011

De afgelopen week waren er in de krant en op t.v.kleine discussies over de volle kerken op kerstavond.Wat drijft een mens,die alleen op kerstavond naar de kerk gaat. Zelf houd ik het op nostalgie.
De kerstboom met echte kaarsjes, destijds.Het boek van Jaap en Gerdientje, met een mandarijn er bovenop.In het donker naar en van de kerk en overal lichtjes van kaarsen voor de ramen.
Toen de kinderen nog klein waren maakten wij een kerstavondrondje, verschillende jaren achter elkaar, door Amsterdam.
We liepen van het C.S. naar de Krijtberg op 't Singel.Mooi versierd, grote stal en een mooie kerk.Daar bleven wij totdat de kerstliedjes op waren.Nog even dralen bij de uitgang, kijken naar de kaarsjes bij de heiligenbeelden.Sara vroeg "Pap, dat beeld heeft helemaal geen kaarsjes, zo zielig, mogen wij daar een kaarsje neerzetten?"
Ze wees naar het beeld van een man met een kindje op zijn schouder.Al gauw brandden er twee kaarsjes.
Van de Krijtberg liepen we naar Hoppe op het Koningsplein.De kinderen warme chocolademelk en wij glühwein. Vandaar naar de etalages van de Bijenkorf, destijds prachtig ingericht door de gouden hand van Onno Premsela.Die etalages waren een begrip.Vier op rij, elk met een eigen thema en vooral alles in beweging.Van beren tot treintjes, klimmende beestenmooie poppen. noem maar op.Het was altijd guur op de hoek van het gebouw,de volgende stop was de Nicolaaskerk.Even op het rooster staan waaruit warme lucht ontsnapte.We hielden de tijd in de gaten want de trein ging maar om het half uur.Thuis vielen de kinderen om van de slaap maar wij bleven nog even nagenieten.
Nu is alles anders, de kinderen hebben met hun kinderen een eigen traditie in het leven geroepen, maar we zijn wel allemaal bij elkaar.
Ik kan mij voorstellen dat voor de meeste mensen van mijn leeftijd, kerst vooral een feest van herinneringen is, nostalgie.
Inmiddels kunnen wij,met dank aan alle welvaart, hele stadsdelen verlichten. Wij halen met kerst de Efteling naar de stad en in de straat.
Het verhaal van het pas geboren kind is voor de meesten geen geloof meer maar een sprookje.Een keihard sprookje waarin andere kinderen worden vermoord om dat ene onschuldige kind te pakken te krijgen. Een kind dat in alle onschuld geboren is om aan het einde van zijn leven als misdadiger te worden gedood.
Zijn collega, de Dalai Lama wordt als driejarige herkend als de incarnatie van de vorige Dalai Lama en wordt weggehaald van zijn ouders om zijn pad van wijsheid te leren. Was hij niet in ballingschap gegaan, dan zou hij zeker ook gedood zijn, in dit geval door de chinezen die zijn land hebben ingepikt.
Ondertussen, in mijn eigen kleine omgeving, denk ik aan het sprookje dat wij vieren, breng ik presentjes daar waar ik denk dat het nodig is; een kaarsje, een bloemetje,kleine dingen.
Ik geniet van mijn kerstbezigheden en draai de hele dag kerstmuziek. Word ik al dat verantwoorde een beetje moe dan mag Elvis zijn versie van Stille nacht, door mijn huis laten rocken.Zo, weer even voeten op de grond.
Gelukkig de mens die, in deze tijd, zich niet laat overdonderen door alles wat moet, wil je een gelukkige kerst hebben.
Het is niet het feest van de klinkende munt.Het is het feest van het kleine, van aandacht, van de beste bedoelingen.
Ik wens iedereen goede kerstdagen toe en diegenen waarvoor het geen feest kan zijn, hen wens ik uit de grond van mijn hart kracht en sterkte toe.

maatschappij

14.12.2011

Gaat het goed met ons? Een retorische vraag en ik weet geen antwoord.Met mij gaat het goed, dat is zeker.Maar met onze maatschappij? Ik heb zo mijn twijfels, maar wie ben ik.Iemand die alleen op haar eigen plek het zo goed mogelijk kan doen.
Man schiet cassière dood in supermarkt.
Man schiet twee Senegalese straatverkopers dood, in Florence.
Man richt bloedbad aan in Luik; twee scholieren en een kindje van twee jaar.Veel gewonden en omstanders die getraumatiseerd zijn omdat ze hebben gezien dat het gebeurde.
Wat mij aan het denken bracht was de opmerking van een man die werkt bij het paleis van justitie:'Ongelooflijk dat zo iets kan gebeuren, midden op de kerstmarkt'.
En die opmerking vind ik op mijn beurt weer ongelooflijk.Juist op een kerstmarkt, juist daar waar veel mensen bij elkaar zijn, juist daar waar een zekere luxe, overvloed en saamhorigheid in het genieten, samen vallen.
Het wordt kerst,een'feelgood'feest bij uitstek als zodanig gepropageerd door de reclame wereld.
En al die mensen die buiten de boot vallen; omdat ze hun baan kwijt raakten, hun huis werden uitgezet of als onaangepaste buiten de zorg vallen dank zij bezuinigingen. Alle mensen die zich aangevallen voelen in hun menswaardigheid omdat de omstandigheden niet in hun voordeel werken;omstandigheden voortkomend uit mensenwerk.Iedere dag wordt uitzichtloosheid geproclameerd door mensen die 'het weten kunnen' op t.v., in de kranten.Iedere dag een regen aan hebbedingen, zonder welke je niet gelukkig kunt zijn, uitgesproken door de reclame.
Je moet verdomd stevig in je schoenen staan wil je niet ontsporen.
In tegenstelling tot die meneer die niet begrijpt hoe dit op een kerstmarkt kan gebeuren, denk ik in mijn minst optimistische bui dat dit steeds vaker zal gebeuren op zo'n soort plek.

kronkels

10.12.2011

Mijn blog is een lijntje naar buiten, lees ik in mijn eigen terzijde tekst.
Op dit moment is het een kronkellijn naar binnen en weinig naar buiten.Die lijn lijkt op de vlucht ganzen die ik vanmorgen luid gakkend hoorde overkomen en probeerde te volgen. Ik viel bijna van mijn fiets. Wat een zootje maakten die dieren ervan. Niets strakke v-vorm, het golfde maar wat aan langs de rand van de opklaring en een kabaal, die auto achter mij hoorde ik niet eens. Dan ging er weer een handvol dieren vandoor in een strakke formatie om ogenblikkelijk terug te keren in de moedergolf. Dan gingen er weer rechts een paar op pad in één rechte lijn om haastig achter aan te sluiten toen de hele deinende massa van richting veranderde.
Ik wist wel wat hun dilemma was. Voor hen uit zagen zij twee waterplassen waar het verzamelen geblazen is en de families die hen daar wachtten waren misschien nog niet op hoorafstand.Dus, moesten ze nu de linker plas of de rechter hebben? Het zal wel goed gekomen zijn en ook ik bereikte veilig het fietspad.
Maar om op mijn kronkellijn terug te komen, die komt meer van buiten naar mij dan andersom.
Er zijn momenten in een mensenleven dat het niet goed is om alles helemaal alleen te moeten opvangen.Op zo'n punt is een dierbare vriendin aangekomen.Om haar eenzaamheid,voor zover mogelijk, iets op te vangen,bedacht ik een plan en dat was helemaal fout.Nu kan ik met de beste bedoeling wel iets bedenken, het is aan haar ja of nee te zeggen.Daar komt zeker geen ruzie van.Het onvermogen van iemand om een leven zo te leven dat hij/zij daar vrede mee heeft, daar ben ik iedere keer opnieuw verbijsterd over.
Daarnaast ben ik aan het nadenken over een verjaarscadeau voor een vriendin die 52 jaar wordt en weet dat dit haar laatste verjaardag is en ook weet dat het haar laatste kerst zal zijn.We gaan met een klein groepje uit eten, volgende week en reken maar, dat het geen grafstemming wordt.Er zal een traan weggepinkt worden en er zullen uitbarstingen zijn van een schaterlach.Ik kijk naar mijn vriendinnen en probeer ermee in het reine te komen.
Ondertussen zoek ik de kerstspullen op zolder. Dit jaar geen boom, wel een kleine versiering in huis. Ik wil het dit jaar doen zoals het op dit moment, bij mij past en niet te veel hooi op mijn vork nemen.Dat voelt goed.
Mijn lijn naar buiten voelt grillig, voelt zoals de lijn op de tekening (zie foto). Ik kan niet tekenen, dit was trouwens de eerste en laatste tekening op de computer, wat ik wel kan is knopen ontwarren. Gelukkig maar.

moeders door de tijd heen

01.12.2011

In de Volkskrant van gisteren en vandaag, artikelen over de uitlating van min.van Bijsterveldt: Besteed meer tijd aan kinderen, desnoods ten koste van werk.
De jaren dat ik een peuter was, moesten de moeders vooral thuis blijven en voor de kinderen zorgen.Klaar zitten met thee en een biskwietje om vier uur. Je was een slechte moeder wanneer je dat niet deed.Eénouder gezinnen waren een hoge uitzondering.De druk van de heersende moraal.
In de tijd dat mijn kind geboren werd, 1973, was het absoluut not done, te praten over je kind thuis.Babies waren geen onderwerp van gesprek.
Je baarde je kind, verzorgde het en 's avonds moest je je verheffen, het liefst buiten de deur.Het tij van de tweede feministische golf.Ik volgde lessen keramiek.Iedereen wist dat ik een baby had maar er werd niet naar gevraagd en in plaats van mij te verheffen, beet ik op mijn tong want waar ik zo vol van was, kon ik niet over praten.
Een paar jaar later kwam ik in de kring van ouders met kleuters, in de gang, wachtend tot de school uit ging of op het schoolplein. Een nieuwbouwwijk zonder enige samenhang waar ieder zijn weg moest zoeken.
De tijd van de discussie vrouwen moeten ook werken, brak aan.Een nieuwe druk van een nieuwe moraal.
Vrouwen hebben niet voor niets een opleiding gevolgd, gemeenschapsgeld, dat moet gehonoreerd worden.Over de helpende hand van de heer des huizes werd nog niet gepraat.Vrouwen moesten op eigen kracht aan de slag en kinderopvang regelen met andere vrouwen. Als jij nu op maandag....dan zal ik op donderdag...." Onder het mom, van goed voor de kinderen, leren ze hoe het bij anderen toegaat, gingen we werken.Het was nieuw, dus schuldgevoel in overvloed.
Ik heb er aan mee gedaan, op mijn manier.Onze zolder werd woonkamer en onze woonkamer werd mijn atelier. Met drie draaischijven, twee keramische ovens en een zelf in elkaar geknutselde glazuurspuitinrichting,buiten de voordeur, heb ik jaren cursussen gegeven en huiskamerexposities georganiseerd.In een tijd dat er nauwelijks iets te doen was binnen onze nieuwbouwwijk.
Nu zijn mijn dochters moeder.De discussie gaat over het glazen plafond voor vrouwen en opnieuw, wanneer zij gestudeerd hebben met kostbaar gemeenschapsgeld, moet dat voor de maatschappij terugverdiend worden.
Zij hebben gestudeerd, zij hebben ieder twee kinderen, hebben een masterdiploma gehaald en hebben beiden verantwoordelijk werk. Dat het 'maar' drie dagen in de week is, wordt prinsessengedrag genoemd. Ze voelen zich gelukkig niet aangesproken.
Ze moeten, een gezellig en veilig huis hebben; een goed lopend sociaal leven, het liefst een studie erbij, hun kinderen halen en brengen naar muziekles, paardrijden, voetbal of zwemmen.Zaterdag's op het voetbalveld staan en daarna de boodschappen voor de hele week doen.Op zondag naar het bos met kinderen en hond en op maandag weer fris aan de slag.
Eerlijk gezegd, ik zou het niet gekund hebben en heb diep respect voor mijn 'meiden'.
Ze hebben het op de rit maar nu, nu moeten ze meer tijd aan de kinderen besteden, desnoods ten koste van het werk.Een idee van min.van Bijsterveldt.
Een nieuwe druk van, alweer, een nieuwe moraal.

schrijven

22.11.2011

Dat moet ze even opschrijven, ze is het zo weer vergeten. Onder een stapel opengeslagen kranten vindt ze haar blocnote en even verder zoekend, een pen.
Wat wilde ze ook weer opschrijven? Zie je, daar heb je het nu.Ze is het kwijt.Ze wist zeker dat het belangrijk genoeg was om te onthouden en nu is ze het kwijt.
Dat gaat al dagen zo. Het lijkt wel of ze een gedachte nog geen vijf minuten kan vasthouden,dan komt de volgende en is ze de eerste kwijt.
Gek wordt ze ervan en ja, als ze eerlijk is, ook heel ongelukkig, onzeker.
Het is al zo'n onrustige tijd. Van de krant leest ze iedere morgen de koppen, meer hoeft niet. Het is toch alleen maar ellende, het houdt maar niet op.De collumns, daar geniet ze van.Die zou ze ook wel willen schrijven,voor zichzelf natuurlijk. Wat heerlijk als je zo je gedachten kunt ordenen en in een vorm kunt gieten.Rondschrijven,columns die eindigen zoals ze beginnen, daar beleeft ze het meeste plezier aan. Zelf springt ze van de hak op de tak. Daar heeft ze altijd haar schouders over opgehaald, jammer dan,als mensen dat van haar vonden.Ze heeft zoveel concentratieoefeningen gedaan en dan zag ze ineens de zon op een bepaalde manier...of de schittering van een kristal,gehangen in de tuin, die vonken spattend bewoog op de wind. Dan was de concentratie voor de oefening helemaal weg.Zij is een ogenmens, altijd geweest.Wanneer schoonheid haar blik treft, kan ze van verrukking haar adem inhouden en dan wil ze alleen nog maar een ander laten delen in die schoonheid.
Er is troost in schoonheid, zei ze ooit tegen een vriend, tijdens een afscheidstoer door Nederland.Ze stonden naast de auto en keken naar een blauwe sloot,ingebed in felgroen gras, het geel van het bloeiend koolzaad daar achter en een helder blauwe lucht met grote witte wolken daarboven.Volmaakte schoonheid in kleur en stilte.Er is troost in schoonheid.Een jaar later stierf de vriend in haar bijzijn aan aids.Het beeld van het Friese landschap van destijds heeft ze nog vaak opgeroepen, troost.
Ze ziet ieder vogeltje vliegen, zei ooit een lagere schooljuf en toen ze als kabouter werd geïnstalleerd kreeg ze de naam Snaterbekje.De ouders die er bij waren, schoten in de lach. Voor haar was de glans van die dag weg.Maar de naam was niet ten onrechte.
Troost door haar ogen en zelfredzaamheid via het gesproken woord.
Ze weet niet meer wat ze wilde schrijven, maar in verwondering teruglezend wat ze nu geschreven heeft, is er toch voldoening dat ze iets geschreven heeft wat haar bezighoudt.Het werd alleen anders.

op is op,vervolg

09.102011

"Weet je nog mam, hoe blij je was toen deze nieuwbouw net klaar kwam, na de dood van pa? Je hoefde nu niet naar een eenpersoonskamer maar kwam weer in een echt huis.
Weet je nog dat je zelf deze groene gordijnen hebt uitgezocht en de vloerbedekking.Hoe blij je was met het halfronde keukentafeltje aan de muur. En zoveel ramen? Mam, wat hebben we veel in de serre gezeten met die grote schuifpui helemaal open, zodat de zon weer op je gezicht kon schijnen".
"Net als in de tuin", zei je dan.
Alsof ik eindelijk tot haar doordring,kijkt ze mij aan. Dan glijdt haar blik in het rond, langs haar schilderijen, de grote vaas uit Luxemburg en de meubels die ook in Haarlem al haar trots waren.
De schelpvormige schaal van Villeroy en Bôche, die op een lage kast staat, heeft enige jaren bij mij in huis gestaan.Ze had er geen plaats voor in die twee benauwde kamertjes en het ging haar aan het hart.
Vanaf de eerste dag in het nieuwe huis staat hij weer op zijn eigen plekje.Mijn moeder verschoot van kleur toen ik hem binnen bracht.
"Maar die is nu toch van jou", riep ze verrast uit.
"Nee mam, ik had hem in bruikleen, hij hoort hier, bij jou". Zo stralend had ik haar lang niet gezien.
"Je hebt in veel huizen gewoond"herinner ik haar; "Rotterdam,Amsterdam".
"Daar ben jij geboren", onderbreekt ze mij."Je speelde op het plein, al je vriendinnetjes woonden daar.Daarna gingen we naar Landsmeer, dat was stom. Daar hebben wij niet fijn gewoond en jij al helemaal niet. Weet je dat ik daar spijt van gehad heb, om jullie?"
Deze informatie moet ik even verwerken, dat heb ik nooit van haar gehoord. Die vijf jaren Landsmeer, waren voor mij inderdaad een regelrechte ramp.
Ik kijk naar haar ogen, die staan ineens helder.
"Daarna kwam Haarlem", herneem ik het gesprek.
"Dat was mooi, een fijn huis, fijne tuin en plezierige buren en vlak bij zee.
Fietsen door de duinen, totdat je vader niet meer durfde, omdat hij zich een keer verstapte bij het afstappen en een spier verrekte in zijn lies. Dat deed hem pijn en hij wilde nooit meer fietsen. Toen kwamen we nergens meer".
Zoveel zinnen achter elkaar heb ik lange tijd niet van haar gehoord.Ik wil haar nu niet uit haar concentratie halen maar heb toch het gevoel dat ik mijn vader moet verdedigen.
"Hij bestelde vaak een taxi, mam,dan gingen jullie lekker eten in Dreefzicht. Daar genoten jullie allebij van.En jullie gingen altijd samen in Bloemendaal boodschappen doen met soms een kopje koffie toe".
Haar handen glijden over de foto die ze nog op haar schoot heeft liggen.
"We konden zo lekker in de tuin zitten, in het zonnetje, zo lekker buiten". De woorden klinken onduidelijker, duidelijk vermoeid.
"Nu woon je in Dordrecht en heb je weer een mooi huis".
"Ja, Dordrecht". Het is even stil.
"Als ik straks dood ben...". Ze maakt haar zin niet af.
"Dan komt er iemand anders hier wonen, mam", vul ik voor haar in.
Ze haalt haar schouders op en ineens geeft ze de foto aan mij. Korzelig bijna, alsof ze niet meer wil nadenken.
Nu pas zie ik dat er letters geschreven staan over de foto heen.
Moet ik naar beneden, staat er en, mevrouw Verschoor, onderstreept. Daaronder, ik ben bang, ook onderstreept.
Er staat,is Roel dood en ook, Ria is dood, ieder woord apart onderstreept.
Wie komt er nu, met een vraagteken en daaronder, ik weet het niet.
Ik voel tranen in mijn ogen, voor het eerst in haar aanwezigheid. Zoveel eenzaamheid.

Op is op?

07.11.2011

Wonen

Een foto ligt op haar schoot en met een wijsvinger streelt ze de omtrek.
"Hier is dan het huis", ze wijst langs de zijkant.
"Daar stond de schuur", ze kantelt de foto zodat ik beter kan zien.
Ik buig voorover en zie de tegeltuin met grote vakken bloeiende planten, die over de randen kruipen.Dat geeft een speels effect.
"Een mooie tuin", verzucht ze en draait haar hoofd een beetje weg, kijkend in een verleden dat zo onherroepelijk voorbij is.
De tuin was eertijds haar trots en glorie, zoals mijn tuin nu voor mij is. Haar weemoed verbindt ons voor nu. Met mijn ogen zoek ik haar blik maar ze is niet aanwezig in het hier en nu, haar geest is vertrokken.
Weemoed vermengt zich met medelijden, oude mensen en de dingen die voorbijgaan.
Ze kreeg een herseninfarct, haar tongbeen bleef verlamd, daardoor kan ze moeilijk slikken en niet meer gemakkelijk praten. Te oud en te moe voor revalidatie,trekt zij zich steeds meer terug uit haar wereld.Voeding krijgt ze nu via een maagsonde.
"Waar woon ik nu" vraagt ze."Wie is hier de baas", ze maakt een handgebaar de ruimte in.
"Dalmeijerplein 124, mam, daar woon je nu. En jij bent de baas, dit is jouw huis, jij betaalt de huur en het water en elektra".
"En het gas".
"Ja, dat ook. Voor je verwarming".
"Toch ook om te koken, ik moet wel eten", ze maakt een gebaar van iets naar haar mond brengen.
"Je moet wel eten, ja maar je krijgt sondevoeding, weet je wel?"
"Eten, ik heb al lang niets gehad, ik heb honger".
"Straks komt de verzorging mam, dan krijg je eten. Je proeft het alleen niet". Ik lach naar haar, ik zou alles willen doen om haar weer een beetje vrolijk te krijgen.
"Jij moet toch ook wat eten", bezorgd en verdrietig kijkt zij mij aan.
"Dat is in orde, mam, ik heb brood bij mij".
Tot voor kort gingen wij samen naar het winkelcentrum waar ze tegenover woont.Eerst kijken wat er allemaal is om daarna onze keus te maken. We dekten de tafel, glaasje wijn erbij en dan zaten wij te genieten van lekkere vis, of warme kip. We maakten er altijd een feestje van, als ik er was.
"De koffie staat te lopen", zei ze zodra de deur open ging en dan lachten we om de woordspeling.
Nu is dat allemaal anders.
"Haal maar wat lekkers voor jezelf", zei ze bij mijn eerste bezoek toen ze weer thuis was na het ziekenhuis. Maar dat heb ik nooit gedaan.Op het moment dat zij haar voeding krijgt, eet ik mijn brood op.
"Nou, hebben we allebei lekker gegeten", zei ik de eerste keer en het ontlokte haar een glimlach.
Ze zit rustig met de foto in haar hand en ik loop even naar de keuken voor een kop koffie.
"Waar is pa?", vraagt ze en omdat ik de rest van het gesprek wel kan dromen antwoord ik bijna gedachtenloos "in de hemel".
We kijken elkaar aan en ook zij krijgt een glim van een lach rond haar mond.We zijn niet zo erg zeker van een hemel.
"En Kees, vraagt ze.
"Is ook dood, mam, al weer twee jaar" en ik onderdruk een zucht.
Begrijpt ze niet dat het mij pijn doet, bij ieder bezoek de litanie van onze doden niet één maar wel tien keer te moeten uitspreken. Of is dit haar enige manier om er überhaupt over te kunnen praten?
Mijn moeder, die altijd een vloerkleed had zo groot als de wereld om alle nare dingen onder te vegen.

wordt vervolgd.